Nazirlər dəyişir, bəs sistem?
XEBERCINIZ.BIZ ARAŞDIRMASI
2020–2021-ci illərdə “Kəmər-Qaya” MMC, 2025–2026-cı illərdə isə “ZN TRADE” MMC: Əlilliyi olan şəxslər üçün reabilitasiya vasitələrinin satınalınması ətrafında illər keçsə də dəyişməyən suallar
Müəllif: Xeberciniz.biz Araşdırma Qrupu
Beş il əvvəl verilən suallar bu gün yenidən gündəmdədir.
2021-ci ildə Xeberciniz.biz Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində keçirilən satınalmalarla bağlı araşdırma dərc etmişdi. Həmin araşdırmada 2020–2021-ci illərdə müxtəlif tenderlərin qalibi olmuş “Kəmər-Qaya” MMC ətrafında yaranan ictimai suallar, şirkətin dövlət satınalmalarında iştirakı və mediada müzakirə olunan məqamlar diqqətə çatdırılmışdı.
Aradan beş il keçib.
Nazir dəyişib.
Qurum rəhbərləri dəyişib.
Struktur yenilənib.
Bu oxşarlıq təsadüfdürmü?
Yoxsa problem ayrı-ayrı şirkətlərdə deyil, dövlət satınalmalarının idarə olunması mexanizmindədir?
Məhz bu suallar bizi mövzuya yenidən qayıtmağa vadar etdi.
2020–2021: “Kəmər-Qaya” MMC
2020–2021-ci illərdə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində olan qurumların müxtəlif satınalma müsabiqələrində “Kəmər-Qaya” MMC-nin qalib olduğu barədə açıq mənbələrdə məlumatlar dərc olunmuşdu.
Həmin materiallarda şirkətin dövlət qeydiyyatı, hüquqi ünvanı, nizamnamə kapitalı, eləcə də müxtəlif satınalma müqavilələrində iştirakı barədə məlumatlar yer almışdı.
Bundan başqa, reabilitasiya vasitələrinin satınalınması ilə bağlı bəzi tenderlər ətrafında qiymətlərə dair suallar mediada geniş müzakirə olunmuş, məsələ ictimai maraq doğurmuşdu.
2025–2026: “ZN TRADE” MMC
2025–2026-cı illərdə isə eyni sahədə bu dəfə “ZN TRADE” MMC ilə bağlı açıq mənbələrdə yeni araşdırmalar dərc edildi.
Məlumatlara əsasən, “Protez-Ortopedik İstehsalat və Reabilitasiya Mərkəzi” publik hüquqi şəxsi ilə əlilliyi olan şəxslər üçün reabilitasiya vasitələrinin satınalınması üzrə iri məbləğli satınalma müqaviləsi bağlanıb.
Eyni materiallarda şirkətin əvvəlki illərdə də nazirliyin tabeliyində olan müxtəlif qurumlarla bir sıra satınalma müqavilələri bağladığı qeyd olunur.
Dəyişən adlar, dəyişməyən suallar
Burada diqqət çəkən məqam şirkətlərin adından daha çox, illər sonra eyni mövzuların yenidən müzakirəyə çıxmasıdır.
2020–2021-ci illərdə:
“Kəmər-Qaya” MMC
2025–2026-cı illərdə:
“ZN TRADE” MMC
Şirkətlər fərqlidir.
Dövrlər fərqlidir.
Nazirlər fərqlidir.
Amma cəmiyyətin verdiyi əsas sual dəyişməyib:
Dövlət satınalmalarının əsas məqsədi həqiqətən əlilliyi olan insanların həyat keyfiyyətini yüksəltməkdirmi?
Əlillər üçün deyil, sistem üçün tender?
Bu yazının məqsədi hər hansı şirkəti ittiham etmək deyil.
Əsas məqsəd belə bir sualı gündəmə gətirməkdir:
Əgər hər beş ildən bir fərqli şirkətlərin adı ətrafında oxşar müzakirələr yaranırsa, problem konkret şirkətlərdədir, yoxsa sistemin özündə?
Çünki dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlərin əsas məqsədi sadəcə satınalma müqavilələrinin bağlanması olmamalıdır.
Əsas nəticə insanların həyatında hiss edilməlidir.
Əlilliyi olan vətəndaş üçün fərq etməz ki, tenderi hansı şirkət udub.
Onun üçün vacib olan:
- keyfiyyətli reabilitasiya vasitəsi;
- vaxtında təminat;
- təhlükəsiz istifadə;
- uzunömürlü məhsul;
- şəffaf və hesabatlı sistemdir.
Əgər bu nəticələr təmin olunmursa, cəmiyyətdə “Əlillər üçün deyil, sistem üçün tender” kimi sərt fikirlərin yaranması təəccüblü deyil.
Xeberciniz.biz-in mövqeyi
Xeberciniz.biz hesab edir ki, əlilliyi olan şəxslərlə bağlı dövlət satınalmaları adi tender kimi qiymətləndirilməməlidir.
Burada söhbət milyonlardan deyil.
Burada söhbət insanların hərəkət azadlığından, sağlamlığından, sosial həyata qoşulmasından və ləyaqətli həyat hüququndan gedir.
Bu səbəbdən aşağıdakı addımlar vacib görünür:
- satınalmaların bütün mərhələlərinin maksimum şəffaflaşdırılması;
- texniki şərtlərin və keyfiyyət meyarlarının açıq şəkildə dərc edilməsi;
- istifadəçi məmnunluğunun müstəqil qiymətləndirilməsi;
- əlilliyi olan şəxslərin və onların ictimai birliklərinin qərarvermə prosesinə cəlb olunması;
- müstəqil audit və ictimai monitorinq mexanizmlərinin gücləndirilməsi.
Nəticə
2020–2021-ci illərdə “Kəmər-Qaya” MMC.
2025–2026-cı illərdə “ZN TRADE” MMC.
Fərqli şirkətlər.
Fərqli dövrlər.
Fərqli rəhbərlik.
Ancaq dəyişməyən bir həqiqət var:
Əlilliyi olan insanlar tenderlərin qalibini deyil, nəticəsini hiss edirlər.
Əgər illər keçməsinə baxmayaraq eyni suallar yenidən ortaya çıxırsa, deməli cavab axtaran təkcə cəmiyyət deyil.
Sistemin özü də bu suallara şəffaf, əsaslandırılmış və ictimai etimadı gücləndirən cavab verməlidir.
Çünki məqsəd sadəcə tender keçirmək deyil. Məqsəd insanların həyatını dəyişməkdir.
